Interview

Media Interview with President Rodrigo Roa Duterte

Event PRRD Visits Wounded and Killed Police Officers in Dumaguete and Guihulngan
Location Guihulngan City Hall, Guihulngan City, Negros Oriental

PRESIDENT DUTERTE: The first question will be her question. Ikaw ma’am.

Q: Good evening, sir. Sir, knowing the incident that happened to these policemen you visited tonight, mas lalo po bang lumalakas ‘yung galit ninyo sa NPA that they’re going out of—

PRESIDENT DUTERTE: Wala, wala. ‘Yung laban — ang laro na ito, ang labanan na ito, kung mapikon ka, talo ka. Eh matagal ho akong mayor, 23 years. Doon ho na-perfect nila ‘yang sparrow-sparrow style of killing security forces, government men.

Sanay na ako diyan. I take it as one of the heartaches and pero ‘yung galit-galit, wala akong galit kasi kung maaari lang ayaw ko ngang makipag-away sa kanila.

So kung meron lang paraan, kung — if there’s just even the Moro people, if there’s just a way up na I do not have to kill my fellow Filipinos.

‘Yan ang masakit diyan eh. So any dead NPA or Moro na Pilipino, talagang nasasaktan ako. Mas lalo na kung sundalo ko pati pulis ko.

Because to me, it’s a crazy war. You do not have to die everytime but ako, nagpakita ako dito [inaudible] solidarity with the security forces of government because I feel bad, lalo na diyan sa Marawi.

I declared the state of martial law and I sent my soldiers there and some of them had to die.

Everytime I read the briefer na — natutunaw ako sa grief. But it does not mean to say na naliligayahan rin ako. Same with the NPAs.

Magkaibigan kami noon ng mga NPAs kaya lang the reverse is there because noon pwede akong maglaro, pulitika eh mayor eh. Pero ngayon I do not have that luxury anymore. Kaya mainit ‘yung away namin.

Pero hindi na ako sumasagot. Ang masabi ko lang kay Jose Maria Sison, kinukwestyon niya ‘yung ilang araw ako nawala, susmaryosep.

Eh you know, kinukwestyon ko siya. If you are truly a revolutionary leader, my God, come home and fight here.

All these years, nandoon ka sa ibang lugar, nagpapagasto ka ng ibang gobyerno, pinapakain ka, anak ng. Tapos ‘yung mga tao mo dito, kawawang mga NPA, nangamatay na lang mga byuda na — [speaks Bisaya] si Sison, inyong leader, talawan. Duwag. Eh may leader ba na iika-ika lang adtu sa [unclear]. Anong klaseng leader ‘yan?

Umuwi ka dito, dito ka mag-istambay and do not question my absence. It’s only God, pareho dito sa mga ano. May destiny tayong lahat na sinusunod. Pagka panahon mo na, panahon mo na.

Pero ikaw, huwag kang magpasarap diyan. Umuwi ka. Lahat ng gastos mo galing sa mga negosyo dito because of taxation.

Kayong nasa taas, mga liderato ng NPA, ang lalaki ng allowance ninyo. Ang mga kawawa, ‘yung naniwala sa iyo lalo na ‘yung mga Lumad.

Kayong mga Lumad, huwag ka maniwala niyan. [speaks Bisaya] patayin niya [speaks Bisaya] and you do not even know the dimensions of politics there. Mga pulitika lang [speaks Bisaya] si Sison gusto [speaks Bisaya] pagka-Presidente. Ayaw pa aminin na may sakit na siya.

[Inaudible] tuloy ina-absent ko. Ayaw ko lang sabihin bakit absent ako kasi ‘yung — nag honeymoon. kasi nag honeymoon man doon ‘yan [laughter]

Eh sige lang pala ako trabaho. Tapos daw ako may sakit, may ano. Pasakit mo, sige, ‘yung maganda mong pamangkin papuntahin mo dito sa akin. [laughter] Siya na ang magsabi sa iyo.

Hanggang sa para magsasagutan kami, sabi ko, ayaw ko nang sumagot diyan sa matandang ‘yun. Dito ka, earn my respect kasi sumibat ka. Naglecture-lecture ka sa amin noong buang ka tapos andiyan ka sa — nag-didirect ka ng — you are directing a war from — ang namamatay ‘yung naniniwala sayo [speaks Bisaya]

Dito kayo mga NPA, just surrender to your barangay captain. Your barangay captain will accompany you to any of the police, military. Bigyan ko kayo ng trabaho. Ako automatic, I will — gawain kitang sundalo.

Kung ayaw mong sundalo, I will induct them. Mag-training kayo ulit dito sa utak tapos in about six months kung ano, matapos ’yung klase na — automatic kayo. Bigyan ko kayo ng lupa, bigyan ko kayo ng bahay, bigyan ko kayo ng trabaho. Pati ‘yung baril ninyo, inyo na.

Kaya ‘yung baril, i-surrender mo, taguin mo lang ‘yan. Inyo na ‘yan, hindi ako interesado diyan.

I am not interested in the surrender of armas. Kung gusto niyo, inyong taguin ninyo, souvenir ninyo.

Pero palagay ko, kayo mamamatay rin kayo tingnan mo, without even — ang inyong litrato lang si Sison parang diyos sa inyo. Maniwala kayong mga bugok na ‘yan. Magre-revolution tapos nakatago doon sa ibang lugar. Dito tayo. Siya, umuwi ka, ako ang magsalubong sayo.  [speaks Bisaya] [laughter] ang yabang.

If you are really brave, if you are really sincere, come home and fight. If you want to — the deliverance of this country and you think that you know better than the Filipino —

‘Yung mga — ito pati si Casiño, ni hindi kayo manalo. Sabihin mo umakyat kayo sa stage walang permiso. Bakit? Noong nagkampanya kayo noon sa Davao, tumatakbo akong mayor, tumatakbo kayo ng mga partylist, bigla kayong dumating, umakyat kayo sa stage, nagpermiso kayo sa akin?

I was campaigning then, then you — dumating kayo and you assumed na magkaibigan tayo and akyat kayo sa stage. Hindi ka na nga nagpasalamat sa speech ninyo na, binigyan kami ng panahon ni Duterte na makipag-usap sa inyo.

At ikaw, Teddy. Iyang ulo mo, sobrang laki. That’s the problem with an excess brain, it does not work at all. Huwag kang masyadong mahambog, wala kang maipakitang ano. What is your contribution to our nation-building? Nothing, except theft and destruction.

Kaya, hindi na ako magsagot after this. Wala ka rin makuha, magsagot-sagot ka sa kanila eh. Ni hindi man lang makahawak ng isang barangay. Makapatay kayo, anong ginagamit ninyo? Rason. The reason is really [inaudible], na merong ano dito, sa pantalan, sa Davao, na may pinatay, pinasama nang automatic ‘yan ng pulis na babae — nurse ‘yang mga ‘yan eh. ‘Yung iba diyan, pumasok talaga kasi malaki ang sweldo. Sumama ‘yung forensics. In-ambush ninyo, wala palang namatay. Mga ganun na style.

And, you think that you can earn the respect. Mapilit mong magrespeto itong tao sa inyo? Ilang eleksyon kayo tumakbo, ni hindi kayo manalo-nalo. Hanggang ngayon ba, hindi pa ni pumasok sa utak ninyo ‘yan? Fifty years. Fifty years ago. And you want another 50 years of fighting and killing Filipinos. Mga kababayan ko, ‘yan ang gusto ng mga New People’s Army.

‘Yan ang — wala na. Another 50 years tayo ng patayan. [speaks Bisaya] Nabubuhay ng hindi nila pawis, revolutionary tax. That’s extortion. So ako, I do not deal with revolutionary tax. That is plain extortion. Wala na ‘yan. Sabi ko, “Huwag mo nang gamitin ‘yang mga military pati pulis. When you make a report, extortionist or kidnappers.” And we will file cases as a kidnapper or as an extortion — as a robbery.

Why revolutionary tax, you have

Today I am directing the Armed Forces and the police not to use the word “revolutionary tax.” That is not a proper word to — for us to adopt. Kasi ang gobyerno na ito, may taxation. So, huwag ninyong tapatan ng revolutionary tax. Use the word “extortion,” “hold-upper,” or “kidnapper.” At idemanda ko kayo sa Revised Penal Code.

And I am going to ask Congress to pass a national security code. Ang natatakot lang naman diyan ‘yung kalaban ng gobyerno. If you are a peace-loving Filipino, bakit ako mag — bakit ako maging Presidente kung mag-ano lang ng tao — mag-oppress ng kapwa tao?

So, I came here to share the sorrow of the families of the policemen, to show solidarity sa mga sundalo, na pati ako nasasaktan, nandito ako, I make it public, and to criticize the Communist Party of the Philippines.

Huwag niyo ako takut-takutin. Susmaryosep. Matanda na ako. Like you, I would — I would be glad to die for my country. Isang beses lang tayong dumaan dito. Kung ako ang mamatay dito, dahil itong conflict na ito, I’d be proud also.

There’s always a time — sabi ko nga, hindi man natin kontrolado ang buhay natin sa mundong ito. Hindi natin ma — we cannot foretell what’s destiny for us. So, we only — tayong mga Kristiyanos, and maybe the promise also sa Islam, is that there is an eternal life. It is God who chooses the time for us.

Sabi nga, lahat ng pangyayari dito sa mundong ito, may panahon. There is a time to be born and a time to die. And tandaan mo, irrespective na tatakot-takutin ka ng NPA o hindi, mamamatay ka. Ganun rin ‘yan sila. So sige.

Itong mga anak na ito, anong kita mo’t mga lalaki na mga anak? Magpulis. Magpare — magpa-enlist ng 17-year-old. Sabi ko, “Huwag muna, anak. Dahan-dahan lang.” You do not enter into the service with hatred. Kasi magpa-pikon ka, talo ka. Alam mo bakit? You become reckless. Gusto mo lang gumanti, abante ka ng abante. O, diyan ka madisgrasya.

That’s why I’ve told every policeman or military man, “Do not go to war with hatred. Just use your brain.” Tutal ‘yung huwag kang — do not worry about dying. Eh, kaya ka pumupunta diyan, gusto mong mamatay eh. But use your head. But dying? It is not controlled by us. It’s God’s call.

‘Yung iba yayabang-yabang diyan na — ang trabaho ninyo, ambush. Akyat sa bukid, pag walang bigas dito, doon sa mga tao, hingian ninyo o kaya bolahin o… Aba, sabi niya — bakit, ang extortion din diyan, doon lang sa may mga pera, mayaman? Pati roon sa bukid. Por ganta ‘yang contributions ng mga ‘to. Anong kasalanan ng mga tao doon sa — huwag niyong idamay sa idea ninyo of communism or socialism, extreme ultra.

Gusto nila solohin because they have hijacked socialism in according — accordance to the belief of nila ni Mao Tse-tung pati ni… You cannot hijack na parang kayong — kayong may-ari, as if you invented the socialism in this planet. ‘Pag hindi kayo nasunod, “Ah, hindi ‘yan siya socialist, peke.” T*** i** mo. Kaya ako nag-aral doon, kaya ko kayo nakilala.

Ngayon, I realized, it’s all stupidity. Nag peace talks tayo, b*** s***-in mo ako. Maya-maya, mag-withdraw, mag-ceasefire. Sabihin, “February 10, mag-ceasefire kami.” February 4, binigwasan mo na ‘yung mga sundalo ko pati sa Digos, sa Davao pati sa Cagayan. Anong kasalanan nung mga pulis? Nagkuha lang doon sa ATM. Kaya, ulitin ‘yang…

Hindi naman maintindihan bakit ‘yan ganon — makuha pa nila ‘yung… There has to be a way of doing it.

At tsaka, I will raise the number of soldiers, mobilizing about 20, and 10 battalions of SAF. Sige, fight tayo. Another 50 years. ‘Yan kaya ang gusto ninyo. They want to destroy this country? Go ahead. Walang problema.

So what is the third question?

Q: Sir, some of the locals po sir are asking kung pwede raw po ibalik dito ‘yung mga sundalo na kinuha, pinadala sa Mindanao kasi po they’re fearing na baka sunod-sunod na ‘yung ambush especially now na maraming sightings ng mga armed men dito sa Negros?

PRESIDENT DUTERTE: Maraming… magaan ito. Even with additional men, I said, I have to raise the number of soldiers. But in the meantime, wala man problemang sundalo pati pulis. Alam man nila ‘yan. Sa makauna lang.

Ang problema, they are using or use pasangil ba. Hindi totoo na dito may ano. So we have to improve on that and I will hear them out what is their suggestion to save lives.

Pero, sabihin mo na maligaya kayo nakapatay kayo… Kaya iniwan ninyo ako.

Kayong mga komunista, anong iniwan ninyo? Mga bata na wala nang tatay na…

‘Yan ang kaligayahan ninyo. Alam mo kasi minsan ang tao ‘pag nakahawak ng baril, magtulili eh. Parang he is… he feels suddenly that he is God ‘cause there is that barrel of the gun pointed at defenseless people.

‘Yung mga taga-bukid na, nag-uuma lang diha. Muhatag sa inyo.

Hirit mo dire sa mga negosyante, hiritan pa ninyo bukas ang mga pobre, tapos sabihin ninyo para kayo sa tao. Mga b*** s***. Huwag tayong magbolahan dito. Hindi tayo bata, sa totoo lang.

So what’s the third question? You want another question?

Q: Mr. President, magandang gabi. Malaman lang namin kung ano ‘yung laman ng pinag-usapan po ninyo ng family? At tsaka anong mangyayari sa mga bata po kasi parang—

PRESIDENT DUTERTE: We will answer for the education. Every widow of a policeman or a military man, pinapasok ko sa trabaho. And edukasyon, kami na ang magbayad. May trabaho ‘yung asawa tapos I give them 250,000 plus 20,000.

Then, they will have another 250,000 sa akin lang. So that’s 500,000. The remaining 250,000 will be used to create a livelihood sa kanilang pamilya.

So they have to undergo the DTI trainings, small business, mga medium. I-roll nila. Turuan sila paano i-roll ‘yung pera.

But they will have the pagkain kasi ine-enroll ko sila sa 4Ps. So they have about 1,500 monthly plus ‘yung bigas.

Ngayon, sobra na ‘yan kasi as a police officer meron naman sila. It will continue. Tinitingnan ko pa kung hanggan saan. But what is very important is that the children will have an education.

‘Yan anti-communist ‘yan. Lalaki ‘yan na anti-communist. So you perpetuate the division of this country.

Buti pa… minority. Pa-demonstrate-demonstrate lang pati ‘yung mga bata diyan na ano. Mga ondo? galing ako diyan. Nakikinig rin kami kaya rin ako naging—

Well, when I was Mayor, I was crossing the ideological border. Magkaibigan kami.

But ngayon kasi, eh Presidente ako. I do not think of my safety. My job now — My job before was to build a city. So makikipag-ano ako sa lahat. ‘Pag mga projects ko, hindi ma-[parrot?] Hinihingian. Kasi makita man nila ‘yang construction ‘di ba sa highway?

Tapos tawagan nila ‘yan. Two percent, three percent, five percent. ‘Yan nga, mayayaman ‘yan. Tingnan mo ‘yung mga sakop sa NPA, mga sundalo, mga Lumad. Kanang mga project na… [Speaks Bisaya]

Mayayaman ‘yan two percent. That’s why they can sustain a war but ang malaking pera nasa liderato.

Eh ‘yung lider ninyo nga eh — Umuwi si Sison dito. I dare you as a leader of the Communist Party, I dare you come home and fight your war here. Kasi ako nandito. Gusto mo tayong dalawa?

Unsa pa?

I am forcing you to ask a question.

 Q: Hi sir. Sir two-fold. ‘Yung based doon sa nabanggit ninyo kanina, just to clarify. So walang personalan ba ito? Is it correct to say that na walang personanalan itong, itong mga binabanggit ninyo against CPP-NPA.

 PRESIDENT DUTERTE: That’s my job as President. But I’m telling the soldiers and everybody: Do not go to war with hatred because you tend to be reckless. Kasi gusto mo lang pumatay, makaganti. Abante nang abante ‘yan.

Kasi may galit ka sa loob eh. Because when you do it with emotions, hindi mo nagagamit ‘yung utak mo. You do not use your head, the gray matter between your ears. Ang gusto mo diyan emotion. Do not do that. Patay ka talaga.

Q: Sir, pahabol lang. ‘Yung binanggit ninyo sa SONA po ninyo ‘yung tungkol doon sa Lumad schools, ‘yung—

PRESIDENT DUTERTE: Yes, wala akong sinabi na bombahan ko ‘yang may tao kaya sinabi ko umalis kayo diyan. Ibig sabihin, sisirain ko ‘yan because you are using a school without a license from the Department of Education.

Dito sa Pilipinas may batas. Bago ka makabukas ng eskwelahan, you have to have the necessary clearances and everything from government. You are using a building there.

Hindi ko sinabi patayin ko ‘yung mga bata. Far from it actually. Librehin ko ang bata sa perdition ninyo because they will learn to be pareho sa inyo.

‘Pag ka — Titirahin ko pag gabi. Wala man akong problema sa night vision, makita ko man. Sisirain ko ‘yan kasi ginagamit ninyong eskwelahan para… to destroy the mental attitude, the mental health of the children.

They grow up there hating government and going to war pag ka malaki na. You are perpetuating the violence in this country and I have to stop it.

I have every reason to stop it because you are producing another generation of haters. Kasi ‘yang ang…

Huwag mo akong bolahin. Wala kayong tinuturo diyan kung ‘di ‘yang socialism pati patayan.

‘Di ba ma’am?

Kita mo. Ma-ano na ako ma’am.

Tapos na?

Resource