Interview

Interview with Presidential Spokesperson Harry Roque by Mike Enriquez (DZBB – Saksi sa Dobol B)

MIKE: Secretary magandang umaga po, si Mike Enriquez po ito.

SEC. ROQUE: Magandang umaga Mike at magandang umaga sa mga nanunuod at nakikinig sa atin ngayon.

MIKE: Ngayong nagtapos na lahat iyong mga seremonya, pirmahan, pagpupulong, usapan, balitaktakan, etcetera, etcetera. Hihingan ko po kayo from… sa wikang English iyong perspective ninyo, sa pananaw ninyo ng ika nga ay assessment nitong naging 2017 ASEAN Summit na ito, Seretary?

SEC. ROQUE: Well, napakalaking tagumpay po ang nangyari dito sa ASEAN Summit ito. Ito po ay isa sa pinakamalaking pagpupulong ng ASEAN, kasi ngayon po ay nagkaroon ng 10 Head of States ng ASEAN, walong mga Heads of States ng ating partner countries at tatlong beses na mga multilateral organizations ‘no. So dati-rati po, mas maliit po ang mga dumadalo po; ito po iyong record na number.

Unang-una po, wala pong aberyang nangyari ‘no. Patunay po na nakayanan natin, hindi lang iyong logistics, kung hindi iyong pangangalaga ng seguridad ng ating mga bisita.

Pangatlo po, naging very extensive po iyong mga usapin sa mga bagay-bagay na nakakapekto sa ating sikmura. Unang una po, iyong pagpapalawak pa ng ating mga kalakalan. Alam n’yo po nagsimula tayo, mga sampung taon na ang nakakalipas eh ngayon nasa 600 billion lamang ang ating kalakal ‘no bilang isang rehiyon, ngayon po umaabot sa halos 3 trilyon. Ganoon kabilis po iyong paglaki ng kalakal at kapag marami pong kalakal, mas tumataas ang kalakal, mas maraming trabaho po sa ating mga kababayan.

At bukod pa po diyan ay iyong mga kooperasyon mismo sa loob ng ASEAN. Kapag nagkukulang tayo ng bigas, may pangako ang Vietnam, Cambodia, Thailand na magbebenta muna sila sa atin ‘no. Meron din tayong mga usapin tungkol sa food security at ngayon po lalagdaan nga iyong kasunduan para pangalagaan po ang mga karapatan ng ating mga migrant workers. Tayo po ang nagsulong nito, dahil alam naman natin na tayo ang pinakamaraming mga kababayan na nagtatrabaho sa iba’t-ibang parte ng ASEAN at sa kauna-unahang pagkakataon po, pagkatapos ng sampung taon ng negosasyon ay nagkaroon po tayo ng kasunduan.

MIKE: Sampung taon ba niluto iyong kasunduan na iyan?

SEC. ROQUE: Sampung taon po iyan.

MIKE: Susmaryosep ah.

SEC. ROQUE: Opo, opo. Napakatagal po niyan.

MIKE: Hindi namin alam iyon, sampung taon pala iyon, grabe.

SEC. ROQUE: Oo. Alam n’yo po kasi dito sa ASEAN, pare-pareho tayo eh, so parang…although meron tayong common market pagdating doon sa mga bilihin, mas protective tayo pagdating doon sa mga trabaho. So, ngayon lang po nagkaroon ng ganitong kasunduan na pangangalagaan ang mga karapatan ng ating mga migrant workers.

MIKE: Secretary ganito, ano ang isasagot namin doon sa mga nagtatanong—pihado kayo na nakakarating din sa inyo itong tinatanong na ito ng ilan sa mga Pilipino. Iyan ba ay makakadagdag ba iyan sa ulam sa hapag kainan. Iyan ba ay mas mura ba ang bilihin. Iyong mga ganyang tanong. Di ba sanay na kayo sa ganyan eh, eh ano ang sagot doon sa mga nagtatanong ng ganoon. Mababawasan ba iyong mga walang trabaho diyan, etcetera-etcetera, Secretary?

SEC. ROQUE: Ay dapat po talaga ‘no. Dahil unang-una nga, iyong kalakal natin, hindi lang sa ating mga karatig na kapwa ASEAN na mga bansa, kung hindi iyong kalakal natin na magbibigay ng trabaho at pagkain sa hapag-kainan ay manggagaling po sa kalakal sa panig ng ASEAN at iyong mga trading partners natin. Dahil sa ASEAN nakakapasok iyong ating mga export sa Estados Unidos, sa Europa, sa Tsina, sa Japan at sa Korea. So iyan po ang magbibigay ng pagkain sa ating mga hapag-kainan, at bukod pa nga doon ay lalo pang lumalawak iyong kalakalan sa mga panig mismo sa mga miyembro ng ASEAN.

MIKE: Okay. Secretary bigyan n’yo nga kami ng impormasyon tungkol sa paghahanda—iyong paghahanda ng gobyerno tinutukan po namin iyan, kaming mga nasa media, na alam ninyo iyon.

Pero iyong si Pangulong Duterte mismo, iyong paghahanda niya bilang…personal, bilang Presidente rin. Unang-una, nakita namin iyong schedule ni Presidente, hindi po biro iyong pinagdaanan niya itong nakalipas na dalawa o tatlong araw.

Pangalawa, behave siya eh, sorry. Ano bang tawag doon, paano ba namin sasabihin, kung ano iyong nakahandang bibigkasin niya o talumpati niya o speech, sinunod niya. Itong isa yata sa mga pambihirang pagkakataon na hindi siya nag-ika nga ay nag-adlib, Secretary.

Pinagsabihan n’yo ba siya, kayong mga taga-payo niya, kayong mga—prinaktis ba iyan, parang iyong SONA, pina-practice iyong SONA, iyong State of the Nation ng mga Presidente, Secretary. Papaanong paghahanda ang pinagdaanan ni Pangulong Duterte, dito Secretary?

SEC. ROQUE: Matindi po ang paghanda ni Presidente, napakadaming briefing paper – nakikita ko rin po kasi iyong mga briefing paper na pinadadala sa kanya ano – detalyado po ito, bagama’t ang nais ni Presidente eh hangga’t maari eh maikli lamang.

So kung napapansin n’yo po pati mga pangalan ng mga Head of States memoryado po niya ano. So he came to the conference prepared na hindi na niya kinakailangang tanungin kung sino iyong kaharap niya ano.

At alam din niya iyong mga issues na ilalabas natin doon sa mga iba’t-ibang bansa ‘no. At doon sa importanteng isyu na nakaka-apekto sa buong ASEAN at sa ating rehiyong, talaga namang napakatindi ng pag-aaral niya diyan, iyong isyu ng South China Sea, iyong isyu ng Korean Peninsula at iyong denuclearization na tinatawag ‘no, at saka iyong isyu ng terorismo at ng violent extremism. So iyon ‘yung mga eksena talaga na napagkasunduan ng mga head of states ‘no; at gamay na gamay naman ni Presidente iyong mga eksenang ito. Dahil unang-una, tayo iyong unang nagkaroon ng aberya dahil sa terorismo diyan nga sa Marawi at lahat ng bansa ay hindi lang nakiramay kung hindi nagsabi na pupuwedeng mangyari sa kanila ito ‘no, kaya kinakailangan ng mas malawakan pang tulungan para malabanan itong banta ng terorismo.

MIKE: Secretary, bilang pagtatapos, eh sabay po nating pakinggan iyong maing isinampapawid na bahagi ng pagharap po ni Canadian Prime Minister Trudeau sa mga miyembro ng media. Ito sabi ni Trudeau, alam ko, alam n’yo na rin ito ha. (Trudeau video clip) Secretary, nandiyan pa ba kayo?

SEC. ROQUE: Oo nandito po ako, nandito po ako.

MIKE: Ano ba talaga ang pinag-usapan nung dalawa na iyon?

SEC. ROQUE: Alam n’yo po iyong mga sinasabi ni Prime Minister Trudeau iyan po ay pribado. Kasi po ako po ay kadikit palagi ni Presidente, lahat po ng mga pampublikong usapin, eh alam ko po iyan, may notes ako, may mga recording pa nga ako ‘no, para maging accurate.

Pero iyan po pribado at kinailangan kong tanungin si Presidente kung talaga bang nagkausap sila, dahil ako nga iyong nagulat diyan sa press conference na iyan. Ang sabi niya ‘naku, napakabilis naming pinag-usapan iyan, kasi bago magsimula iyong meeting ng ASEAN at Canada ay lumapit siya at sinabi nga niya na Canada values human rights at the same time, sinabi rin niya na paano ba kami makakatulong ang Canada, in terms of aid sa Pilipinas. At sinabi rin ni Trudeau na panahon na completely na kunin nila muli iyong basura na pinadala nila sa ating bayan.’

Eh si Presidente naman tumango lang daw. Kasi sa Pilipinas pagdating doon sa karapatang pantao walang kahit sinong dayuhan ang pupuwedeng magsabi na mali ang kanyang ginagawa dito sa kanyang war or drugs ano. So maikling-maikli, pribado kaya hindi ko po narinig at iyan po ay kumbaga sa English ang tawag ko po ‘fleeting conversation,’ napaka-ikli pong pag-uusap.

MIKE: Kay Trump tungkol sa human rights o extra judicial killing. Ano ang naging usapan nung dalawa?

SEC. ROQUE: Nagkakadebate na po kami ng White House Press Secretary tungkol dito eh.

MIKE: Iyon, buti kayo na ang nag-instiga. Magkaiba po ang sinasabi, nung pahayag ng White House?

SEC. ROQUE: Ay alam n’yo po talaga naman ‘no, walang salitang sinabing human rights, walang salita na sinabing extra-legal killings.

Pero siguro kung pag-isipan natin ng malalim, nag-usap nga sila ng karapatang pantao, kasi si Presidente nag-boluntaryo ng impormasyon tungkol doon sa war on drugs. At sinabi niya, eh kaya naman ako may war against drugs kasi iyong drugs ay mataas doon sa karapatan ng mga mamamayan na mabuhay at magkaroon ng mabuting buhay, iyan ay salot ng lipunan. So sa ganoong konteksto, talaga namang pinag-usapan ang karapatang pantao na karapatang pantao na supilin itong problema sa droga. So ganoong po iyong konteksto ng pag-uusap ng karapatang pantao.

Pero si President Trump po ay siguro mga mahigit kalahati ng pagpupulong ay nakinig laman kay Presidente Duterte at nung siya ay nagsalita na tungkol sa kalakalan na ang kanyang binanggit.

MIKE: Okay, ganito Secretary. Iyong dalawang Presidente, mukhang nagkahulugan ng loob ah, mukhang at first sight, hindi natin alam kung love ba iyan o sabihin na lang nating friendship.

SEC. ROQUE: Wag namang love.

MIKE: Bakit tumatawa kayo.

SEC. ROQUE: Baka magalit.

MIKE: Ano ka ninyo.

SEC. ROQUE: Wag namang love.

MIKE: Ayaw ko ngang gamitin iyong love eh.

SEC. ROQUE: inaudible

MIKE: Tingnan n’yo ha, ito napansin namin ha. Ang tawag ni Trump kay Duterte, agad-agad hindi Mr. President. Ito ang tawag niya o (play Trump audio clip) “Rodrigo,” first name.

SEC. ROQUE: Totoo po iyan.

MIKE: Alam n’yo kapag mga level ka na ng presidente. Mr. President. Perong itong is tiga-Washington D.C. (play Trump audio clip) “Rodrigo.” Kumusta silang dalawa? Talagang magka-vibes ano.

SEC. ROQUE: Alam n’yo po ganyan iyong…kumbaga ganyan iyong positioning ni President Trump. Ang sinasabi palagi ni President Trump – “I am your friend, I am your ally.” Hindi nya sinasabing ‘the US is your friend, the US is your ally.’

Kasi alam niya na medyo nasaktan si Presidente kung paano ang naging deklarasyon ni President Obama laban doon sa war against drugs. So palagi niyang ine-emphasize ‘hindi ako si Obama, tayo ay magkaibigan, tayo ay magka-alyado.’ At palagi niya ring sinasabi na talagang si President Duterte, he is doing the right thing and he is fighting the war on drugs in the proper knowledge. So, sa akin, minsan din niyang sinabi po iyan, inulit niya lalung-lalo na doon sa mga pribadong pagpupulong po nila.

MIKE: Huling tanong na po ito, Mr. Secretary, para sa umagang ito. Sampu iyang bansang ASEAN na iyan di ba. Nandito iyong mga Prime Minister at mga Presidente nila at nandito rin iyong mga dialogue partners natin – India, America, China, Australia, Japan.

Parati n’yong katabi si President, dapat lang kayo ang kanyang tagapagsalita eh at sulat lang kayo ng sulat noon kung ano iyong pinag-uusapan. Ito po ang tanong: meron bang ni isa sa mga leader na iyan ang nagpahayag ng suporta nila sa laban ng ating gobyerno sa illegal na droga, Mr. Secretary?

SEC. ROQUE: Nagkaroon po talaga ng pagsuporta doon sa ASEAN drug free principle na sinusulong ni Presidente Duterte—

MIKE: Opo, hindi po sa dokumento, Secretary, iyong pag-uusap lang. Habang nagkakamay, iyong mga habang kumakain, ganoon-ganoon ba o habang kumakain ng hapunan o tanghalian, iyong mga ganoon. Di bale na po iyong nasa dokumento. Nasa atin lahat. Meron ba sa kanila nagsabi kay Presidente Duterte ng tahasan na sumusuporta kami sa ginagawa mo sa paglaban sa droga diyan sa bansa mo?

SEC. ROQUE: Ang pinakamalakas suporta po nanggaling kay President Trump. Dalawang beses o tatlong beses po niyang sinabi iyan na ‘he knows what to do, doing the right thing, ‘no at ito po ay sa panig po ni President Trump.

MIKE: Sinabi niya iyon ng habang nandito siya sa Pilipinas?

SEC. ROQUE: Sinabi po niya iyon sa kanilang mga pag-uusap, paulit-ilit po niyang pinupuri itong si President Duterte.

MIKE: Ah ganoon, sige po, buti naman. Sige po. Mr. Secretary, nagpapasalamat po kami at tinanggap ninyo ang tawag namin at kayo na mismo ang sumagot sa mga tanong, napaka-importanteng kayo mismo ang naririnig para hindi tayo nasasalisihan ng kung sinu-sino diyan. Maraming salamat, Secretary ha.

SEC. ROQUE: Maraming salamat po at magandang umaga po.

##

Resource