Interview

Interview with Presidential Spokesperson Harry Roque by Marichell Yao and Robert Mano / SRO / DZMM

MANO: Sec., magandang gabi.

SEC. ROQUE: Magandang gabi.

YAO: Anyway, Sec kamusta naman ang naging Pasko?

SEC. ROQUE: Well, masaya naman po ating Pasko bagamat kagagaling lang po namin ngayon sa Marawi ‘no. Nag-turn over po tayo ng 800 temporary shelters sa mga biktima ng giyera sa Marawi ‘no – 500 po ay itinayo ng Task Force Marawi at 300 na itinayo po ng PAGCOR ‘no.

Unfortunately, hindi po nakarating si Presidente ‘no dahil masama po ang panahon sa Marawi, siya po ay nag-chopper mula Cagayan de Oro eh hindi po siya makapasok ng Marawi. So dumiretso po ang Presidente sa Tubod, Lanao del Norte kung saan nakipagpulong naman siya sa mga mayor ng nasalantang lugar sa Lanao del Norte. Matindi po ang pananalanta roon eh napakadami na po namatay at mahigit 100 po namatay doon sa probinsiya ng Lanao del Norte.

YAO: Alam mo gusto kong tanungin ito, Robert, atin atin na lang di ba. Spokes tanong ko lang, na-tsika ba sa iyo ni Presidente kung kamusta naman ang naging Pasko niya; although medyo malungkot dahil nga iyong nangyari sa Davao di ba. Pero papano kaya siya nag-spend ng Christmas niya?

SEC. ROQUE: Well, sabi nga po niya napakalungkot naman nitong Pasko at saka iyong pagtapos ng taon dalawang bagyo iyong sumalanta sa ating mga kababayan at doon mismo sa Davao ‘no sa gilid ng siyudad eh napakadaming aberyang nangyari, naging biktima rin sila ng bagyo at pagkakasunog doon sa mall ‘no na tatlongput walo ang namatay na kumpirmado ‘no. At siyempre nag-resign pa…

YAO: So parang simple lang ang kanyang ano…sa bahay lang.

SEC. ROQUE: Oo. Nag resign pa iyong anak niya ‘no sa pagiging Vice Mayor…

YAO: Iyon nga gusto naming itanong.

MANO: May desisyon na ba Sec si President doon sa resignation ni Vice Mayor Pulong?

SEC. ROQUE: Well alam mo ganito po iyan eh, dapat yung magkikita sana kami kanina sa Marawi. Iyon nga itatanong ko kung tatanggapin niya o hindi.

Pero sang-ayon po sa Local Government Code kasi you have 15 working days for the President to act on the resignation; pag walang ginawa ang Presidente within 15 working days ibig sabihin deemed accepted iyong resignation ‘no.

YAO: Ah matic…automatic pag 15 days walang naging apela. Okay.

SEC. ROQUE: Meron lang kontrobersiya rito kasi ‘upon receipt,’ so ibig sabihin in writing. So hindi ko alam kung in writing nga iyong naging resignation kasi ang alam natin sa balita nag-privilege speech itong si Vice Mayor Duterte. Pero eto pa ‘no – siguro para ito sa usaping de campanilla. Mas nakakagulo pa iyong kaso ni Erap Estrada – naalala mo si dating Erap Estrada – na sabi ng Korte Suprema nung umalis siya ng Malacanang, iyan ay ‘constructive resignation.’

YAO: Oo tama iyon.

SEC. ROQUE: Bagamat ang iniisip natin ay 15 days from receipt of resignation, na parang dapat in writing, eh mayroong desisyon ang Korte Suprema na pupuwede ang resignation ay constructive, not in writing. So parang mayroon siyang 15 working days from 24 December kung tatanggapin o hindi ang resignation ni Vice Mayor; at kung wala siyang gagawin deemed accepted iyan. 15 days naman iyan eh maraming mga holidays, dahil holiday ang 25 and 26 dahil sa gobyerno iyon ‘no at saka wala ding tao sa gobyerno ‘no.

YAO: Oo so kung ganoon siguro ay aabangan natin iyan kung 25 iyan, 1,2,3,4,5,6,7,8,9,10,11… mga second week or third week of January pa kung sakali?

SEC. ROQUE: Correct.

YAO: Oo ‘no.

SEC. ROQUE: Kasi sabi ng Local Government Code working days so hindi calendar days.

YAO: Oo.

SEC. ROQUE: 15 working days. Oo.

YAO: Ah, okay.

MANO: Napanood ko kanina sa TV Patrol kung tama iyong pagkakaintindi ko ay ipinadala na nila iyong sulat kanina.

YAO: Ah may sulat na talaga—

SEC. ROQUE: Ah may sulat na. Iyan na pumapatak na—

YAO: Eh ‘di 15 days pa rin.

SEC. ROQUE: Pumapatak na ang 15 working days from date of receipt. So ang magiging effectivity ng resignation niya eh iyong petsa na kung kailan natanggap ng Presidente iyong kaniyang liham na nagsasabi na siya ay nagre-resign.

Pero alam mo hindi nga natuloy iyong pagkikita namin ni Presidente, excited na excited na ako na tanungin sa kaniya. Eh hindi naman na—hindi talaga nakaukit sa tadhana na magkita kami ng aking boss sa Marawi ‘no. At marami rin siyempre ang na-disappoint na hindi siya nakita pero naintindihan naman nila na talagang medyo masama talaga iyong panahon doon sa Marawi.

YAO: Oh well anyway, sige aabangan natin iyan ‘no, tatanungin na lang natin si Spokes. Anyway, Spokes, ito ‘no ipinadala na ng Malacañang ang veto message ni Pangulong Duterte sa Kongreso. Bilang ikaw na dating naging Kongresista ‘no, papaano ang magiging proseso nito?

SEC. ROQUE: Well alam mo ang ibig sabihin niyan is pupuwedeng magbotohan uli ang Kongreso at kung mayroon silang numero eh pupuwedeng ma-override na tinatawag ang veto so maibabalik iyong mga specific line item dito ‘no ng Presidente.

Pero ako, hindi ko naman nakikitang mangyayari iyan kasi sa totoo lang ang mga naririnig ko sa aking mga dating kasama sa Kongreso eh wala namang direktang impact sa kanila iyong mga line veto. Bibigyan ko kayo ng ehemplo ‘no iyong mga line veto sa budget eh parang hindi masyadong kontrobersiyal ‘no. Iyong una iyong ipinagbabawal na mangolekta siya ng monitoring fee parang additional na suweldo ang mga tauhan noong—

MANO: Iyong MTRCB.

SEC. ROQUE: Oo tapos iyong nagsasabi na pupuwedeng mangolekta ang DEPED at saka iyong SOLGEN pagdating doon sa…iyong acquiring Philippine citizenship ‘no. So may ganoong kapangyarihan naman ang gobyerno. So mga minor lang ‘no iyong kaniyang talagang ni line item veto.

At doon naman sa TRAIN na tinatawag ‘no, mayroon siyang vineto (veto) na iyong ginawang 15 percent iyong income tax sa mga locator sa mga special economic zones ‘no dahil sabi nila na—well iyan ay kontra doon sa layunin ng gobyerno na pataasin pa iyong mga kinikita ng gobyerno sa pamamagitan ng buwis at saka labag din iyan doon sa tinatawag na equal protection clause, kasi binibigyan mo ng special treatment iyong ilang mga kumpanya ‘no.

Pero ang pinaka-kontrobseryal na vineto (veto) ni Presidente sa diyan sa TRAIN eh iyong probisyon para sa pagbababa sana ng sin taxes ‘no. Kasi mayroon tayong ginawang batas na sin taxes law—

(LINE CUT)

YAO: Hello, good evening muli.

SEC. ROQUE: Yes, oo.

YAO: You were saying about the 15 percent tax doon sa special economic zone?

SEC. ROQUE: Oo tapos ang pinakaimportante po diyan eh iyong vineto (veto) niya iyong pagbababa ng sin taxes sa sigarilyo. Mayroon kasi tayong sin taxes law na nagpapataw ng mas mataas na buwis kada kaha ng tobacco ‘no ng sigarilyo at itong TRAIN ay magkakaroon sana ng epekto na mapapababa iyang taxes na iyan pero iyan ang vineto ng Presidente dahil ang sabi nga ng Presidente, ‘Hindi mayroon tayong sin taxes law, kung ano iyong dapat na singilin ng gobyerno diyan sa mga tobacco na iyan dapat ipagpatuloy.

YAO: Ah okay. Para sa kaalaman ng karamihan. Ano bang ibig sabihin ng veto o iyan… Ano ang ibig sabihin ng veto?

SEC. ROQUE: Kasi ang veto—so tinututulan niya o hindi—kasi ang budget bagama’t isang batas lang iyan, kada linya ng annual appropriations law ay batas. So in effect eh tinututulan niya iyong mga specific line items na batas by themselves ‘no. So hindi magkakaroon ng epekto iyong specific line na iyon na vineto ng Presidente kung hindi magkakaroon ng override ang Kongreso, na boboto ulit ang Kongreso at sinasabi namin—ang sasabihin ng Kongreso, ‘Hindi, binabalik namin iyan.’ Pero hindi ko naman nakikita iyan kasi ang nakita kong koment0 ng mga dating kasama ko eh hindi masyadong nakakaapekto sa kanila iyong mga items na vineto.

YAO: So ang ibig sabihin parang—pakiwari mo Spokes, eh sasang-ayunan ng mga Kongresista iyong mga minor na binigyan na pointers ni Pangulong Duterte.

SEC. ROQUE: Sa tingin ko. Kasi nga ang pinakakontrobersyal na lang diyan eh iyong mas mataas na buwis sang-ayon sa sin taxes na dapat kolektahin sa mga tobacco products.

YAO: Alright.

SEC. ROQUE: Sa tingin ko naman ay minsan napasa na iyan ng Kongreso dahil doon sa six taxes law ay hindi naman para i-override pa iyan ng ating Kongreso.

YAO: Okay. Ang tanong natin dito, Robert ganito ‘no. Oh eh ‘di binalik niya iyon. Eh papaano na ngayon iyan, ilang panahon pa iyong ating hihintayin para ito ay tuluyan ng ma—you know, tuluyan ng mailabas sa publiko o maipatupad—

SEC. ROQUE: Iyong alin?

YAO: Itong—kasi nagkaroon ng veto eh ‘di ibinalik niya iyon sa Kongreso. Ibabalik ba ulit sa kaniya? Anong procedure ng—

SEC. ROQUE: Well kung hindi po i- override iyan ng Congress ibig sabihin magbobotohan, sasabihing ino-override namin iyan. Eh epektibo na po iyon ‘no—

YAO: Iyan na.

SEC. ROQUE: Iyong veto ng Presidente, hindi na po iyan magkakaroon ng bias.

YAO: Ah okay, iyon naman pala. Eh ‘di parang nakikita natin na by January iyang TRAIN na iyan eh papasada na—

SEC. ROQUE: Oo hindi lang po iyong TRAIN—

YAO: Mag cho-cho na.

SEC. ROQUE: Opo, hindi lang po iyong TRAIN, pati appropriations law ‘no, kasi kung wala tayong appropriation law magkakaroon tayo ng reenacted budget ‘no eh January 1 po ang effectivity ng ating budget dapat.

YAO: Ah iyon. Eh ‘di January 1 kasi pasok ng 2018 eh, eh kaya nga nagkaroon ng ganito eh. Kaya nga minadali ito eh ‘di ba? Agad-agad eh ‘di ba?

SEC. ROQUE: Tama po.

YAO: But anyway anong naging pinaka top 3 na—napag-usapan namin kanina ni Robert iyon eh ‘no iyong mga suweldo ng mga sundalo eh nadagdagan, iyong sa budget, sa ‘Build, build, build’ infrastructure at education. May idadagdag ka pa doon, Spokes kung ano iyong medyo malalaking—

MANO: Allocations—

YAO: Allocations ng budget for 2018?

SEC. ROQUE: Well pinakamalaki pa rin naman po ang sa edukasyon natin ‘no—

YAO: Oo iyon pa rin.

SEC. ROQUE: At saka siyempre iyong ating kalusugan at saka iyong ating imprasktraktura iyong sa DPWH. So iyan naman po iyong mga pinakamalalaking mga budget ‘no at iyon nga po ginagamit talaga ng ating administrasyon iyong annual na budget para instrumento na palaguin pa at pasiglahin ang ating ekonomiya.

YAO: Oo iyon maganda iyon ano. Iyong ‘build, build, build’ na gusto talagang mangyari ng Pangulo ‘no, gusto rin niyang mabilis iyan eh ‘di ba. Secretary, paano kaya nakikita ng mga DPWH at saka iyong iba pang ahensiya ng gobyerno na mapapatupad ito ng mas mabilis?

SEC. ROQUE: Well alam mo noong huli naming nag-meeting bagama’t hindi dapat isapubliko ang detalye ‘no eh tinignan ng Presidente iyong tinatawag na absorptive capacity o iyong paggastos sa mga departamento. Iyong Cabinet meeting kasi eh halos Disyembre na ata ginawa iyon kung hindi ako nagkakamali ‘no. So bagama’t wala pang pigura na nagpapakita kung magkano talaga ginastos sa Disyembre, hanggang Setyembre lang yata eh ini-isa-isa talaga ni Presidente at sinigurado na nagagastos iyong pondo. At talaga namang karamihan talaga ng mga departamento ‘no – hindi lahat – ay nagpakita ng mga ebidensiya na nagastos nila iyong mga pondo nila ‘no at walang—

YAO: Nagastos ng tama?

SEC. ROQUE: Oo.

YAO: Baka mamaya nagastos. [laughs]

SEC. ROQUE: Well ang unang una ang sinasabi nga ni Presidente gastusin, kasi ang problema sa atin hindi ginagastos.

MANO: Hingi ka nang hingi ng budget tapos pagdating ng pagtapos ng taon aba’y ang dami ninyo pa palang pera, hindi ninyo ginamit ‘di ba?

YAO: Ibig sabihin parang hindi nakarating iyong serbisyo.

MANO: Ina-lot (allotted) namin ito para sa ahensiya ninyo para gamitin ninyo, makarating sa tao pero bakit. Laging iyon ang question nila lagi.

SEC. ROQUE: Kaya naman po—alam ko po na itong buwan ng Disyembre ay nagpa-party party pa iyong DPWH at saka iyong DEPED po ‘no talagang busing-busy magpa-bid nang magpa-bid. Kasi may definition kapag hindi mo napa-bid eh hindi mo na-a-allocate iyong budget mo. At kapag tinitingnan nga iyong tinatawag na absorptive capacity, ang tanong eh napa-bid out mo na ba iyong budget na ibinigay sa iyo ‘no para sa mga proyekt0 na nakalaan sa taong iyan ‘no.

So talagang alam ko po na lahat ng departamento eh talagang ginawa ang lahat ‘no para ma-allocate iyong kanilang mga pondo ‘no dahil kung hindi po eh masisisi sila ng Presidente dahil talaga namang parang school teacher na inisa-isa ang mga departamento at tinignan kung ilan ang mga kanilang absorptive capacity.

YAO: Alright. So—tutal budget din naman iyong pinag-uusapan natin, Robert ‘no. Bakit importante para sa kaalaman ng lahat po ito ‘no. Bakit importante Spokes na iyong budget ay akma, tama, nagagastos. Bakit importanteng alam nila iyon na tama ang kanilang alokasyon sa bawat departamento, sir?

SEC. ROQUE: Well kasi po iyong sinasabi natin na sa isang demokrasya walang taxation na walang representation ‘no. So bago tayo mangalap ng mga buwis eh kinakailangan eh alam muna natin ang ating mga representante at mayroon din tayong sinasabi na walang pera galing sa kaban ng taong bayan na dapat gastusin na walang basbas ng representante ng taong bayan. Iyang basbas na iyan ay sa pamamagitan po ng appropriations law at kaya nga po importante na lahat ng paggastos ng gobyerno ay sang-ayon sa appropriations law, unang una. At pangalawa, ginagamit nga rin ito bilang instrumento para po sumigla ang ating ekonomiya.

YAO: Iyon, alright. O anyway humingi na tayo ng mensahe sa ating Spokes ‘no.

MANO: Magtatagal ka pa ba diyan, Sec.?

YAO: Sa Marawi? Nasa Marawi ka pa ba?

SEC. ROQUE: Hindi nakabalik na po kami sa—galing ng Marawi ‘no nahabol po namin iyong 5:20 flight at narito na po ako sa Maynila ‘no pero ang Presidente po walang tigil ‘no. Ang nais po niyang gawin eh makabalik po sa Marawi dahil hindi nga siya nakarating ‘no. Pero ang sabi naman ng Gabinete, huwag po kayong mag-alala ‘no 6,700 units ang ating ite-turn over at ngayong araw na ito ay ang first 800 lamang ‘no. So mayroon pa namang mga second, third na mga budget na itu-turn over na pupuwede niyang (unclear).

MANO: Iyon ngang itinurn over na mga temporary shelter ang balita namin, Sec., eh ang ganda nga daw eh.

YAO: Ah talaga?

SEC. ROQUE: Napakaganda po. Napakaganda po.

MANO: Sabi ni Dexter Ganibe kanina eh parang kumpletong kumpleto eh noong ipinakita daw sa kanila.

SEC. ROQUE: Kumpleto may kubeta, may kuwarto, may tubig, mayroon pong kuryente at iyong tinurn over hong pareho ‘no iyong sa PAGCOR at saka iyong gawa ng HUDCC ay pre-fab po iyong kanilang mga kitchen, kumbaga parang readymade kitchen, hindi na po iyong mga nakikita natin sa ilang mga kabahayan na bara-bara bay lang. Maganda po ang ating mga kitchen.

YAO: Eh dapat naman ho talaga may dignity.

MANO: Oo para ma-experience din naman na gamitin talaga nila, tumira sila doon pansamantala ‘di ba habang hinihintay.

YAO: Pero hindi ang maganda nito kasi pinag-isipan. Kasi iyong iba naglagay lang ng lugar doon, wala naman pa lang tubig, wala naman pa lang kuryente, saan nga naman kukuha ‘di ba?

SEC. ROQUE: Ay hindi po, hindi po. Alam ninyo po iyong pagpapatupad ng karapatang pantao sa pabahay, kinakailangan pong hindi lang siya ay may bahay kung hindi siya ay makatao—

YAO: Totoo iyan.

SEC. ROQUE: At saka tugma po sa pangangailangan ng ating mga kababayan.

YAO: At saka hindi naman kasi lahat ng mga kapamilya natin na nandidiyan, sabihin na natin na kahit na mahirap sila, may dignidad iyon, hindi mo puwedeng ilagay lang sa mga—

MANO: Gumawa ka lang ng isang kuwadrado ‘di ba at pinapasok mo sila doon at sinabi mong, ‘Diyan muna kayo ha.’

YAO: Oo nga, oo nga, tama iyon.

SEC. ROQUE: Ang nakita ko po talaga, dignified, decent, kung hindi nga po medyo napakaganda nga at medyo bongga ang mga housing na binigay natin sa kanila.

YAO: Siguro ang susunod na Itatanong na natin kay Spokes sa mga susunod na pagkakataon dahil nga nandidiyan na rin naman sila ‘di ba? Trabaho na within the area. Eh ‘di ba siyempre medyo malayo iyong mga area siguro sila na na-displace sila eh ‘di ba so siguro job opportunities na, kung ano-ano. I’m sure marami diyan dahil nga parang nagsisimulang City eh. ‘Di ba alam mo iyon? Kung saan nagsisimula diyan ang pinakamalaking opportunities hindi ba Spokes?

SEC. ROQUE: Opo at nandoon naman po iyong ating Kalihim ng DTI si Secretary Lopez at inisa-isa iyong mga programa ng DTI. Napakadami pong mga libreng pautang DTI ngayon para magkaroon ng kabuhayan at ganoon din po ang ginagawa ng Department of Agriculture.

YAO: Iyon. O anyway dahil hindi namin kayo nahingian ng mensahe ng Pasko at bago kayo nag-Pasko. Ngayon naman, mensahe na lang Spokes para sa ating mga kapamilya? New Year na pala, hindi sige puwede pa habol pa—

MANO: [laughs].

YAO: Merry Christmas na. [laughs].

MANO: Merry Christmas pa rin. [laughs].

SEC. ROQUE: Talaga naman pong marami pang nasalanta ng dalawang bagyo sa ating bayan at maraming naging biktima ng sunog doon sa Davao. Pero taong mga Pilipino po kasama na iyan sa ating kasaysayan, marami pong pagsubok, tayo po ay tumatayo, tayo po ay taas noo at humaharap sa bagong taon na may bagong pag-asa.

YAO: Iyan.

SEC. ROQUE: Happy New Year po sa lahat.

YAO: Happy-happy New Year.

MANO: Happy New Year Spokes at sa inyong pamilya.

SEC. ROQUE: Happy New Year po.

YAO: Iparating mo na rin kay Presidente na Happy New Year mula sa aming dalawa ni Dexter—ay Dexter Ganibe tuloy eh nagkita sila doon eh. Hindi tayong dalawa pala, Robert Mano at si Mari Yao iyan.

SEC. ROQUE: Oo Happy New Year sa inyong dalawa, Robert and Mari Yao.

YAO: Alright. Thank you.

SEC. ROQUE: Salamat po.

###

Source: PCOO-NIB (News and Information Bureau)

Resource